Recensie in NRC Boeken: Ted van Lieshout: Mijn meneer

Ted van Lieshout: Mijn meneer. Querido, 240 blz. € 18,95

NRC Handelsblad / nrc.next, 17 februari 2012

Lego spelen met meneer

Hield Ted van Lieshout iets over aan de relatie die hij als kind had met een volwassen man? Hij ‘weet het domweg niet’, schrijft hij in een nawoord bij zijn autobiografische roman Mijn meneer, maar hij heeft er ‘geen spijt’ van. De vraag óf een pedofiele relatie per definitie walgelijk, traumatisch en slecht is, mag tegenwoordig niet eens meer gesteld worden. Wie die vraag stelt is verdacht. Een roman die die vraag stelt? Getsie.

Toch wilde Ted van Lieshout die roman schrijven, want de wereld is veranderd sinds Een kind met vier benen (1982) van Kees Verheul en Voor een verloren soldaat (1986) van Rudi van Dantzig, romans over pedofilie die in hun tijd weinig stof deden opwaaien. Van Lieshout schreef zijn autobiografische roman als een nuancering van het heersende (onderbuik)gevoel over pedofielen, ‘omdat de berichtgeving over pedofilie doorgaans eindigt bij een pedoseksueel die een slachtoffer heeft gemaakt, en wat er dan precies gebeurd is wordt overgelaten aan de eigen verbeelding’. Om misverstanden te voorkomen benadrukt hij in het nawoord dat hij pedoseksuele relaties ten stelligste afkeurt – hij voelde de verdachtmakingen alweer op zich afkomen, zoals die er kwamen nadat hij zich minder veroordelend had opgesteld in zijn dichtbundel Zeer kleine liefde (1999), waarin dezelfde relatie ook al tot literatuur verwerkt werd.

Mijn meneer is geen apologie voor seks met kinderen en geen softporno voor pedofielen. Dan had Van Lieshout wel een vertelling vanuit een pedofiel gemaakt, niet een verhaal dat consequent gezien wordt door de ogen van een 11-jarige jongen. Mijn meneer is het verhaal van het jongetje Ted, een pedant ventje, dat gelukkig zichzelf erg bijzonder vindt, maar ook wel bijzonder gevonden zou willen worden door de rest van de wereld. Van Lieshout weet zijn jonge verteller een dosis naïviteit mee te geven die precies bij zijn leeftijd past. Niet wereldwijs, maar ook niet te naïef: Ted schrijft brieven aan Maria en wacht in alle oprechtheid op een heilig antwoord, maar vindt het ook wel ‘heel toevallig’ dat hij ‘die man nu alweer’ tegenkomt.

Die man, dat is een man die in het bos zijn hond uitlaat en Ted herkent als de jongen die ‘opvallend goede’ tekeningen maakte bij de tekenwedstrijd in het dorp.

Als hij bij de meneer thuis samen met hem mag komen legoën, vindt hij dat wel een beetje gek, maar vooral leuk. Kennelijk vindt ‘zijn’ meneer hem anders dan andere kinderen en is meneer zelf ook anders dan andere meneren. Bijzonderder. Ted durft tegen de kleine stapjes van toenadering geen nee te zeggen – dat zou onbeleefd, onbehoorlijk of toch zeker niet netjes zijn, en dat zou hem dwarszitten.

Van het een komt het ander. Van legoën komt tekenen, van tekenen komt modeltekenen, komt uitkleden. En van uitkleden komt bloot knuffelen op de divan. Meneer gaat weer een stapje verder en achter de naïviteit van Ted groeit iets nieuws. Hij durft zijn eigen onderbroek nog niet meteen uit te doen, maar vooral omdat hij dat nooit eerder heeft gedaan en omdat dat niet hóórt. Niet omdat hij het niet wil. Waar de manipulatie van de volwassene ophoudt en waar Ted zelf verder wil, is niet te zeggen. Hij gaat niet met tegenzin, maar met graagte mee in wat voor hem een eerste kennismaking met liefde is.

Dat is het cruciale punt, dat Mijn meneer zo intrigerend en onderhoudend maakt: een verhaal over manipulatie gaat langzaamaan over in een verhaal over een liefdesrelatie. De verhouding is fundamenteel ongelijkwaardig, maar lijkt zich niet anders te ontwikkelen dan een gewone liefdesrelatie. Het is alsof je de jonge Ted zijn recht op zijn eerste liefde zou ontzeggen, door de relatie op voorhand af te keuren. Wie Mijn meneer leest, wordt ondanks zijn vooroordelen heen en weer geslingerd tussen boosheid op de meneer en begrip voor de relatie. Het dubbele gevoel blijft – de relatie eindigt en daarmee het verhaal, maar het dilemma wordt niet beslecht. In een maatschappelijke discussie die geen redelijkheid meer duldt, biedt Mijn meneer een voorzichtig tegengeluid, waarvan je niet wist dat je het wilde horen. De gezochte nuance heeft Van Lieshout gevonden, met een roman die er literair en maatschappelijk toe doet.

About these ads
Comments
2 Responses to “Recensie in NRC Boeken: Ted van Lieshout: Mijn meneer”
Trackbacks
Check out what others are saying...
  1. [...] background-position: 50% 0px; background-color:#222222; background-repeat : no-repeat; } thomasdeveen.wordpress.com – Today, 3:30 [...]

  2. [...] Ted Van Lieshout doet zijn publiek gegarandeerd slikken als hij tekst en uitleg geeft bij zijn boek ‘Mijn meneer’, een autobiografisch verhaal over de vriendschap van een 11-jarige jongen met – en het [...]



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 633 andere volgers

%d bloggers op de volgende wijze: